Xosé Manuel Vázquez, unha vida de retos

08/06/2020 12:36:49
Xosé Manuel Vázquez, unha vida de retos

Xosé Manuel Vázquez Álvarez é un home de retos forxados dende a dualidade: duro coma o pedernal pero dúctil coma a manteiga. Probablemente pesara no seu carácter ter nacido na “raia” con Portugal, á beira do salto das Conchas, no concello de Muíños, que hoxe é o fin do encoro de Lindoso, levantado cando el xa non andaba a diario por esas terras, aínda que nunca as abandonou. As circunstancias da vida na sociedade rural galega de finais dos cincuenta e principios dos sesenta obrigaba a medrar cos ollos abertos e o cerebro espelido, forxándose en mil e unha peripecias ata chegar ó tempo dos adultos. A Xosé Manuel Vázquez ninguén o chama polo seu nome, nin a familia, xa que é o herdeiro do alcume familiar paterno: os do Casiano, procedente do seu avó.

“Somos ‘casianos’” din xa membros da cuarta xeración da saga asumindo con orgullo a pertenza á estirpe. Casiano, o maior de tres irmáns -dous homes e unha muller-, foi neno traveso -atravesado¡, soltan entre admiracións e gargalladas quen compartiron infancia con el- que, curiosamente, acabou como alumno do seminario menor de Ourense, onde os pais esperaban que se modelase aquel carácter impetuoso e arroxado, capaz de abandeirar calquera iniciativa por arriscada ou perigosa que ela fose.

Alí pasou case todo o bacharelato, mantendo a súa esencia vital; é dicir, o ser seminarista non lle imprimiu carácter, así que cando a xuventude abrollaba no seu ser e se aproximaba o fin de ciclo que daría paso ó seminario maior para iniciar a formación como cura, os responsables decidiron botalo fóra, aproveitando o enésimo incidente menor capitaneado por el. Non sufriría moito pola expulsión, se non fora o transo de ter que llelo contar ós seus pais, que tantas esperanzas tiñan postas en que alí se convertera nun home “como é debido”.

Decididamente, a enerxía daquel trebón de rapaz non cabía baixo a ríxida sotana que xa utilizaban os nenos daquel tempo nos centros de formación sacerdotal. Con todo, foi neno feliz, porque “sabía que era traste e parecíame normal que me reprendesen e mesmo me castigasen -algunhas veces con dureza- os curas educadores e profesores. Por outra parte, a vida na miña casa e no meu pobo tamén era dura”, apunta.

A finais de xuño chegaban as vacacións que o levaban de volta a Muíños. Na súa infancia e adolescencia “xogar non estaba contemplado como unha necesidade no crecemento dos rapaces”, lembra Casiano. Polo contrario, era un mal inevitable ou mesmo un vicio do que so non tiñan racionado o lecer quen carecían de capital ou actividade que fixera útil a súa participación. O seu pai era un modestísimo construtor que facía de albanel e carpinteiro a quen a axuda do rapaz maior volvía máis rendible o labor paterno. Tampouco iso foi un trauma para Casiano Vázquez, pois “aínda que traballaba, por un lado recibía unha pequeniña compensación económica que me proporcionaba certa solvencia ante amigos e veciños da miña idade; por outro, meu pai deixábame conducir o Land Rover para carrexar material e resolver problemas de intendencia. Así que ós 14 ou 15 anos, eu sentíame un home, o tipo máis importante do mundo sentado ó volante daquela máquina”.

Nun deses ir e vir, parouno a parella da Garda Civil, e a punto estivo de darlle un ataque de pánico. Pensou en fuxir, mais deuse conta enseguida de que era inútil, pois aquel vehículo valía para levar dous sacos de cemento ou medio cento de ladrillos, pero incapaz de chegar a ningures fuxindo. Parou e mirou para os axentes. O do bigote, que semellaba mandar, preguntoulle a onde ía. “Vou a… a… a…”. “A Mugueimes?”, interveu resolto o garda. “Si, si”, balbuciu o rapaz. “Pois veña, lévanos”. Arrancou sen demorar e foi todo o camiño -apenas  catro quilómetros- dándolle voltas á cabeza sobre o que lle farían ó chegar a destino, se o multarían, se o deixarían sen o coche ou se irían dereitamente ata a obra onde estaba seu pai. Pero non, cando o vello Land Rover arrimou ás primeiras casas do pobo, ordenáronlle parar alí mesmo. Baixáronse e despedíronse amablemente cun “ala, graciñas”, botándose a andar pola rúa adiante. Conxurado o perigo, Casiano notou como un baño de suor estaba recorrendo o seu corpo da cabeza ós pés, consecuencia da tensión vivida no traxecto. Con ese e outros sucedidos semellantes aprendeu que é importante economizar os esforzos e non afogarse nun vaso de auga antes de tempo.

Seguiu os estudos, fíxose enfermeiro e fisioterapeuta, sen deixar de axudar a seu pai nas vacacións, nas que adquiriu destreza no oficio da construción. “Da colaboración co meu pai aprendín moito”, recoñece. “Ensinoume a facer masa, colocar ladrillos, montar cociñas e baños ou facer tellados, pero tamén a tratar ós clientes con humildade, a despregar todas as habilidades para tratar de cobrar unha débeda que xa parecía incobrable, e outras moitas cousas máis”, afirma.

Esas vivencias tamén lle deixaron claro que quen parten de abaixo so teñen as mans e a cabeza para progresar. A base de esforzo e capacidade converteuse nun referente da fisioterapia en Galicia e incluso máis alá da Canda e o Padornelo. É estreito colaborador e gran amigo de Pedro Guillén, eminente traumatólogo que trata e opera ós deportistas máis famosos e da conferencias polo mundo adiante. Del precisamente, observa con devoción dúas máximas: “Se o podes soñar, pódelo facer” ou “A sorte mércase con horas de traballo”. Montou as dúas primeiras clínicas cas súas propias mans, sempre axudando a seu pai. Para ese tempo xa sabía que a tenacidade era a nai dos soños. E así foi ampliando horizontes ata contar hoxe cunha dos centros de fisioterapia punteiros e referentes no sector.

Fóra a profesión, o seu norte é o atletismo, pero non para pasar o tempo, senón para competir con paixón. Hoxe, a punto de cumprir 63 anos, aínda é asiduo de prestixiosas probas de maratón ou participante cualificado -entre os amateur- no célebre Maratón des Sables, unha das probas máis esixentes do mundo que se corre en terreo marroquí sobre un trazado desértico e que consta de 250 quilómetros en sete etapas -entre 20 e 40 quilómetros cada unha, e outra con non menos de 80-. O dereito á participación gáñase so con forza física e saúde de ferro, que comproba o equipo médico da organización, ata chegar ó límite de 800 atletas. Cada corredor debe levar a súa propia alimentación, “kit” contra a picadura de serpes e colchoneta para durmir. A organización so aporta ata 9 litros de auga segundo as etapas.

“Correndo coñecín a importancia da mente para afrontar con éxito obxectivos que ‘a priori’ resultan imposibles”, di. De esas reflexión en soidade ten sacado tamén “solución para algúns retos profesionais, experimentando en carne propia a resposta do corpo humano ante lesións ou dificultades en situación extremas”.

Ademais, cando o traballo, os adestramentos, as probas atléticas e a caza lle deixan un oco libre, coida un pequeno horto en Valdorregueiro, “onde cultivo algo de todo e me dou conta de que, ó final, todo volve ó principio: a terra”.

Compartir en Facebook