CRTVG

Buscar

As escolas unitarias: aulas burbulla no rural contra o despoboamento e o virus

Publicado o 26/08/2020 17:50
As escolas unitarias: aulas burbulla no rural contra o despoboamento e o virus

Son verdadeiras aulas burbulla. Nas escolas unitarias das zonas rurais non hai aglomeracións e é posible o traballo dunha maneira individualizada. Para este curso académico, como a pandemia obriga a iso, adaptaron o seu decorado ao permitido, pois non queren que os alumnos perciban tristeza.

A menos de vinte minutos de Santiago de Compostela hai un oasis infantil mínimo chamado Sabaxáns. Atópase en Bastavales, no concello coruñés de Brión, e Elena Torres, a mestra que está á fronte, leva nin máis nin menos que vinte cursos nel. Moitos avós, e mesmo bisavós, dos pequenos estudantes de hoxe xa se instruíron alí.

Este ano, neste paraíso de sabor anello e sentimental son máis. Pechou a súa 'irmá xemelga' de  Luaña, porque se necesitan seis matriculacións para garantir a continuidade e as cinco solicitadas non alcanzaban. Rosa Pose, a Rosa de Luaña, mudarase, iniciará etapa xunto a Elena.

"Vou estar máis acompañada", conta a nova incorporación. "A de Luaña foi unha experiencia extraordinaria", que na súa traxectoria profesional ocupou máis dunha década.

Viu neste tempo como se botaba o ferrollo a unha taberna e desaparecía un consultorio médico. "Para min que peche unha escola significa que perde o rural, o cal necesita servizos e atractivos. Se os quitan, pois para conciliar a xente vai alí onde os ten".

Sente impotencia ao ver locais desaproveitados e non perde a esperanza de que a traxedia sanitaria que se vive supoña un punto de inflexión, pois o que relata é previo á emerxencia.

"Oxalá volvesen reabrir estas escolas para desconxestionar os colexios masificados e para profundar nese contacto coas familias, no trato de ti a ti, na retroalimentación entre as casas e nós… En ver como a xente responde un pouco máis mesmo do que pode".

Elena non pode máis que secundala. En Sabaxáns os usuarios serán entre 23 e 25 esta vez, seis deles de novo ingreso. "Somos realmente un grupo burbulla, auténtico!", reflexiona esta educadora.

Un pequeno vestíbulo, un minúsculo parque infantil, e dúas aulas, cada unha con acceso ao patio exterior traseiro, polo que se farán as entradas. As saídas, por diante.

O mandilón xa posto. A distancia de seguridade, sen problema. Nada de contedores de xoguetes. E os pais, ao levar aos nenos (non hai transporte), non terán sequera que saír dos seus vehículos particulares.

"Este ano fago trinta traballando. Empecei con 23”, explica Elena. A súa nai dedicábase ao seu mesmo oficio. "E nunha unitaria case toda a súa vida".

Ata os seus dez anos de idade, aí estivo Elena, coa súa proxenitora e exemplo a seguir. Mamou o modelo, como se di. E por iso cando a ela lle tocou escoller non dubidou.

"Sempre elixín escolas rurais. Non me vexo nun colexio como tal. Aquí podes coñecer a todos e cada un dos nenos e o ensino mixto permite que os máis mozos se empapen dos maiores e que os grandes aprendan á súa vez os valores de axuda e solidariedade. Ademais, temos moita dotación en canto a material. Non como a miña nai, que nin para comprar cartolinas lles daba".

"Gozo do meu traballo", resume. "Podo gozar, ver resultados e iso prodúceme unha inmensa satisfacción. Non conseguiría adaptarme a outro sistema. Esta é a miña etapa máis difícil, polo que está a pasar, e fai que barrenemos continuamente acerca de como van ser as dinámicas coa liberdade de movementos limitada. Niso estamos e como sempre pensando en que a afectividade é súper importante".

Rosa Barreiro preside Amcraga, a asociación galega dos colexios rurais agrupados, aqueles que comparten material pedagóxico e fusionan servizos. Centra os seus esforzos nos seus dominios, o que comprende Ponteceso, Malpica e Cabana de Bergantiños, na provincia da Coruña, e, á vez que co seu, con todos. O seu móbil bota fume e é un sorte para ela.

Nesta pandemia notou moitísimo máis interese neste sistema. Á parte de infantil, como Rosa e Elena, contan tamén con Primaria.

"Non son derrotista", confesa, mentres desvela, por agora con poucos detalles, para non cargarse o efecto sorpresa, como será a ambientación  poscovid. "Camiños que levarán aos baños e…" un longo etcétera que pronto se verá. Aproveitar ao máximo os espazos exteriores figura nesa mesma axenda.

"Levo pelexando toda a miña vida por salvar escolas", comenta. Sabe que é unha tarefa conxunta, do profesorado, das familias, dos concellos... "É o momento da escola rural, isto está na mente de moitos políticos". E é o camiño para tomar, sentenza.

É proactiva e considera que ten que ser a actitude. "Buscar solucións, a curto, medio e longo prazo, segundo sexa o caso. Agora hai un bicho aí que non sabemos como vai responder. A todos nos gustaría esmagar os nenos, xogar con eles, compartir, pero non nolo permite. E hai que suplir iso con cousas que nunca fixemos".

A 'nova normalidade' non provocará, desde logo, que desaparezan os estímulos no doce tempo da infancia. Menos, se cabe, nos centros despexados.