Entroido: tempo de “crápulas, liviandade e libertinaxe”

19/02/2018 11:13:00
Entroido: tempo de “crápulas, liviandade e libertinaxe”

O entroido é festa de fonda raigame en moitas localidades repartidas por Galicia, aínda que onde está máis consolidado é na provincia de Ourense. Historicamente son datas adicadas nas que o pobo consegue certas licencias de comportamento e mesmo de transgresión das normas cotiáns, vedadas durante o resto do ano. En grupos, comparsas ou de xeito individual, durante o entroido os cidadáns aproveitan para criticar ás autoridades de todas as  instancias ou personalidades destacadas na sociedade do momento.
Isto non foi sempre así, pois era unha festa laica e polo tanto tamén adoitaba pór en solfa o comportamento da Igrexa ou máis concretamente, dos seus ministros ou cregos. O asunto non lle gustaba nada á institución relixiosa, quen a pesar do seu poder non foi capaz de neutralizar a expresión festeira do entroido. Por iso os bispos “contraprogramaban” accións relixiosas para os tres días fortes da festa pagán: domingo, luns e martes.
Nos albores do século XX era bispo de Ourense Pascual Carrascosa y Gabaldón, quen deu instrucións claras e concisas a través do “Boletín Oficial del Obispado”, nos que avisaba da chegada do entroido e ordenaba ós curas da diocese a organización de actos relixiosos e rezos variados durante os días máis sinalados da festa, en desagravio de tan inmoral conmemoración e, de paso, tratar de sacarlle algún participantes a base de telos entretidos nas igrexas, alleos á marea de “crápulas, liviandade e libertinaxe” que campaba eses días ás súas anchas.
Coa chegada do franquismo, o entroido entrou na súa longa noite de pedra, despois de que o réxime prohibira calquera manifestación carnavaleira, para satisfacción dos responsables da igrexa católica oficial. A festa perdeu forza, mais non desapareceu de todo, pois os lugares con máis tradición mantiveron, anque fora ás agochadas, o ambiente de troula contando con certa permisividade dalgunhas autoridades. Outras, en cambio, non facían concesión algunha e elo daba lugar a situacións difíciles.
Tal acontecía no pobo de Seixalbo, no sur da cidade de Ourense, con fonda tradición entroideira, que facía que nos tempos difíciles, ducias de veciños facían comparsas e saían a rúa o domingo e o martes para cantar coplas satíricas dirixidas contra o poder establecido e os veciños máis sobranceiros. E o mércores celebraban con moito boato o enterro da sardiña, no que primaba un ambiente de loito, presidido por un falso crego con outros falsos monaguillos e unhas mais falsas plañideiras acompañando o cadaleito do peixe e cantando responsos pola ánima da sardiña nun ambiente de irreverencia absoluta.
O párroco don Antonio levaba moi mal esta situación, pero era xusto o enterro da sardiña o que sacaba das súas casillas, así que cando se apagaba o alumeado público para non ser recoñecidos os participantes, o crego chamaba á Garda Civil. Cando eran divisados ou detectados os representantes do poder, a comitiva botaba á correr ata ter a seguridade de que non eran seguida polos gardas.
Pero houbo anos nos que se daba un suposto peor sen o concurso da autoridade. Dous ou tres veciños, fillos de gardas, collían o uniforme dos pais e íanse arrimando na escuridade, para aparecer nun cruce de rúa próximo, pero o suficientemente afastado para non ser distinguidos. Nese instante desátase o pánico e os acompañantes da comitiva fúnebre tiran con todo e escapan en sentido contrario ó dos axentes. Os uniformados, á súa vez, pareceulles divisar gardas polo lado oposto ó seu (non os había), polo que, cheos de medo, fuxían  por onde viñeran ata atopar un lugar seguro para irse para os respectivos domicilios.
Ó día seguinte estendíanse os comentarios do sucedido ata que acababa por descubrirse que os participantes no enterro escaparon ó ver a uns garda civís que non o eran, e estes mesmos fuxiron ó crer que viran uns gardas de verdade que non existían.

Compartir en Facebook
Valoración
Envía o teu comentario!.
Para poder comentar esta entrada debes estar rexistrado.
Introduce o teu usuario e contrasinal aquí